anılar etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
anılar etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

9 Nisan 2014 Çarşamba

40 Yıllık Milliyet Okuru Olmanın İnanılmaz Avantajları

3 Mayıs 1950, Milliyet'in ilk sayısı

Ne hikmetse biri Milliyet'i aramak istediğinde ilk bulduğu telefon haber merkezinin numarası oluyor ve konu her ne olursa olsun bu numarayı arayıp genellikle karşısında beni buluyor. Milliyet okurları arasında çok ilginç bir kitle var ki kendileri ne kadar eski Milliyet okuru olduklarını anlata anlata bitiremez, neredeyse Milliyet'in temel taşlarından biri olduklarına kadar getirirler lafı.

Bunlardan birisi bir gün "Beyefendi" demişti, "Ben Naim Süleymanoğlu'nun dünya şampiyonu olduğu günden bu yana Milliyet okurum. Bilirsiniz." Biliriz? Nasıl yani? Nereden bilebiliriz? "Şimdi benim bir işim düştü, dedim ki ben bu kadar süredir Milliyet okuyorum bakalım bana yardımcı olacaklar mı?" Olmaz mıyız efendim? Milliyet olarak her gün okurlarımızla şahsen ilgilenme görevini yerine getirmeye çalışırız biz. Nöbetleşe olarak her gün gazeteden biri bütün okurları arayıp halini hatrını sorar. Adam, konunun muhatabı ben olmamama rağmen dakikalarca derdini anlattıktan sonra nihayet araya girip "Şu servisi ararsanız yardımcı olurlar" diyebildim. "Beyefendi" dedi yine, "Ben yılların Milliyet okuruyum. Anlatabiliyor muyum acaba?" Ne anlamam lazım geldiğini bir türlü anlayamasam da "Evet, tabi" dedim. Adam sonra "Peki madem o servisi arayacağım neden bana dakikalardır anlatıyorsunuz?" demez mi? "E fırsat vermediniz ki." Yıllarınmilliyetokuru yumuşak bir ses tonu ile "Haklısınız valla" deyip olay yerinden uzaklaştı. Olay yeri burada telefon oluyor ey sevgili okur.

Spor sayfası ile ilgili bir sorun için arayan abimiz de yine kendisini tanıtırken "Merhabalar. Ben kendimi bildim bileli Milliyet okurum. Tâ bilmem nerede, bilmem hangi büyük otelin yanında gazete bayisi vardı, o zaman her sabah oradan alırdım." diye lafa girince bu sesin emekli asker apartman yöneticilerine has o ses olduğunu hemen anladım ve sesindeki aylaklığı da sezdim tabi. "Spor sayfanızla ilgili bir haber var" deyince bu defa pat diye araya girip "Santralden spor servisini ister misiniz?" dedimse de emekliaskerapartmanyöneticisi abi hiç oralı olmadı. Ta telefonu tuşlarken şartlandığından içini dökmeye başladı: Spor sayfasında Sergen Yalçın'ın teknik direktör olduğu haberi varmış, evirmiş çevirmiş, hangi takıma transfer olduğunu bulamamış. Bana soruyor. Bir yandan da "Yok di mi beyefendi, bakınız iyi bakınız, şöyle şöyle başlıyor, bakın şunu söylüyor, bunu söylüyor fakat takımı söylemiyor, yok di mi?" diye teyit almaya çalışıyor. "Evet yok, haklısınız." Spor servisini arayıp iletin, diyorum ama yok adamın maksadı bu konu hakkında biriyle dertleşmek. Gençliğinden bu yana Milliyet alan ve bu yüzden kendisinde gazeteden biriyle dertleşme hakkı bulan bu abiyi güç bela başımdan savmıştım.

Peki, "Efendim ben yılların Milliyet okuruyum, bugün gazetede doktor bilmem kim hocanın ameliyat olduğuna dair haber çıkmış, biz kendisinin aile dostu oluruz. Acaba hangi hastanede yatıyor?" diyen kadın? "Ben yılların Milliyet okuruyum" deyince ajansın haberi olduğunu bildiği haber için gazeteyi arayarak bu konuda malumat sahibi olduğu kesin olan benden (zira gazetede bir haber çıktı mı o kişiler neler yapar, nerede yatar, nerede kalkar, hepsini biliriz!) bilgi alabileceğini zannediyor!

Peki ya "loto sonuçlarının yeri değişmiş" yahut "Piyango sonucunu gazetede bulamıyorum" diye arayanlar? Gazeteyi arayacağın kadar, internete baksana canım yıllarınımilliyetokumaklageçirmiş insan.

Durun durun ya bugün "Alo Milliyet mi? Ben canlı yayına çıkmak istiyorum." deyince "Burası gazete, haberlik bir durum varsa gazetede haber yapalım" cevabını verdiğim abinin "Hayır hayır gazeteye çıkmak istemiyorum. Canlı yayına nasıl çıkabilirim?" demesi kaç puan? Gazeteyi aramaktaki dolaylı niyete bak! Canlı yayına nasıl çıkabileceğini öğrenmek için gazeteyi aramak hanginizin aklına gelirdi?

24 Şubat 2014 Pazartesi

Delilerden ben anlamam

Dün akşam iki deliyle bir sarhoş kendi arasında konuşurken delilerden erkek olanı "Gazete bazen beyaz yazar, bazen renkli" dedi sohbetin ortasında. Sonra bir kez daha tekrar etti. Diğer ikisi ne dediğini anlamış gibi yaptı. Zaten birbirlerini dinlemedikleri için, sanki ona cevap veriyormuş gibi kaldıkları yerden devam ettiler lafa. Çok derin bir şey söylemiş havasındaydı.

Delilerden biri Kedici Aynur Abla'ydı. Adapazarı'dan gelmiş 86'da. Ramazan Abi onu kalbinden yumruklamış. Yarım çay bardağı viski yeter, diyor. Sesi kısılınca yarım çay bardağı viski içiyormuş. 

Sarhoş Suat bir şarkının Adile Naşit bestesi olduğunu iddia etti. Kedici Aynur, Suat'ın falına baktı sonra. Suat'la beraber gelen deli çok kibardı. Salman, Sarhoş Suat'ın arkadaşıymış. Kim olduğu anlaşılamadı. Fakat Suat, Bilal'i tanımıyor. Kedici Aynur 15 yıldır Balat'ta. Herkesi tanıyor, muhtar olmak istiyor. Bilal çok iyi adammış, ayda elli lira para veriyormuş. Muhtar olursa Balat'ta her yere kamera koyduracak. Sigara izmaritlerini yere atanları hemen yakalayacak. 

Bir de Mehmet çıktı ortaya. Suat, Aynur'un onu tanımıyor olmasına şaştı. Aynur buna bozulunca "Sen daha yokken ben Balat'taydım" dedi. Suat da "Ona bakarsan sen de yokken ben Balat'taydım" diye cevap verdi. Sonra yaşları sorma faslına geçildi. Sarhoş Suat yaş konusunda altta kalınca bu defa da "Ama benim dedem de yaşasaydı 200 yaşında olurdu" diye bir argüman attı ortaya. Mantığını çözemedik. Kedici Aynur da çözemedi galiba.

Sonra Aynur, Mehmet'i tanır gibi yaptı. "Cimri" dedi. Suat da "O Bilal'ler var ya, bonkörlüğü Mehmet Abi'den öğrenmişlerdir" diye çıkıştı. Bana kalırsa kimse kimseyi tanımıyordu. İsimler havada uçuşuyor, bazıları övülüyor, bazıları yeriliyor ama hiç detaylı konuşulmuyordu. Konuşulunca da bambaşka insanlardan bahsettikleri anlaşılıyordu. O yüzden bu Mehmet'lere, Bilal'lere çok takılmamak lazım.

Sarhoş Suat bize fındık aldı bir ara. Suat'ın yanındaki kibar deli yine dakikalar sonra "Gönülleri Allah kurtarsın" dedi. Bir an sessizlik oldu. Çünkü yine çok derin bir şey söylemiş gibi yaptı. Suat içeride sigara içmekte ısrar etti. Kedici Aynur da onu teşvik ederek, kapı açık diye içebileceğini iddia etti. Fakat mekan sahibi kızınca "Ben içme dedim, gelmiş burada konuşuyor. Burası konuşulacak yer değil, dedim" diye üste çıktı.

Deli olmadığımız çok belli oluyor diye olay yerini terk ettik. Suat'ın dedesi yaşasaydı 200 yaşında olurdu, bu da sanırım bir şeyleri kanıtlıyordu. Bilal bonkördü. Birileri bonkörlüğü Mehmet'ten öğrendi. Ama Kedici Aynur'a göre Mehmet cimri. Kedici Aynur Balat'tayken Suat daha dünyada yoktu. Fakat Aynur yokken de Suat Balat'taydı. Bir tür reenkarnasyon galiba. 

Bir ara da mekan sahibi Süleymaniye'de darbuka yapan birinden bahsetti Suat'la yanındaki deliye. İkisi de tanıyorlarmış gibi ayrıntılı sorular sordular. Kızı varmış bir tane. "Hee kızı var bir tane" dediler. "Süleymaniye'de dükkanı" dediler. Halbuki bunların hepsini mekanın sahibi söylemişti. Sonra o konu da kapandı.

"Gazete bazen beyaz yazar, bazen renkli" lafını çözebilseydim diğerlerini de anlayacaktım belki. Ta en başta kaldım ben.

Bonus:


22 Eylül 2013 Pazar

Meyveli soda



22 Eylül 2013 Pazar, masamda sıradan gibi duran boş bir meyveli soda şişesi.

Çocukluğumun bir kısmının Trakya'nın küçük bir ilçesinde geçtiğini çeşitli yazılarda çok defa söylemişimdir. Burası tüm sıkıcılığı, durgunluğu, sıcaklığı, samimiliği, sıradanlığı ile bildik kasaba ruhunun her yeri sarıp sarmaladığı küçük bir yerdi. İlkokula gidiyordum. Okul, büyük ahşap pencereli, güzel bir taş binaydı. Balkan Savaşları'ndan kalan bu iki katlı okul, o zamanlar yatılı olarak tasarlandığından kubbe gibi yüksek tavanlara sahipti. Anayola bakan kocaman demir bahçe kapısını biraz ürkütücü bulurdum.

O zamanları düşününce okulun her detayını, burada geçirdiğim vakitleri, ettiğim kavgaları, oynadığım oyunları, yaptığım yaramazlıkları, her şeyi bir film gibi izliyorum zihnimde. Bunu da tuhaf ve ürkütücü bulurum. Geçmişe bu kadar takılı kalmak -evet benimki takılı kalmaktır- düpedüz bir sorun olup çıkıyor bazen. Oğuz Atay'ın daha önce hakkında yazdığım sözünü bir kez daha hatırlıyorum şimdi: "Geleceğini kaybetmek, yaşanan zamanı da boşlaştırıyor" Hepimiz geleceğimizi kaybetmedik belki ama hepimiz geçmişimizi kaybettik. Sanırım benim için de geçmişini kaybetmek yaşanan zamanı boşlaştırıyor.


O geçmiş ve kaybedilmiş günlerin birinde, o küçük şehirde bir market açılmıştı. Genellikle bakkalların ya da kendine market diyen büyükçe bakkalların bulunduğu o kentte açılan ilk büyük market BİM'di aslında. Benim bahsettiğim o değil. Turuncu beyaz renkleriyle Çınar Market açılmıştı şehrin göbeğinde. (Şehir, kent dedikçe tuhaf duruyor doğrusu, daha önce yaptığım gibi kasaba demeye devam edeceğim bu yüzden) Çınar Market, Kırtasiyeci Kudret Abi'nin - ki kırtasiye ihtiyaçlarımızı genellikle ondan alır, derste kullandığımız on beş günlük "ünite dergileri" (on beş günlük müydü emin değilim aslında) de ona gelirdi - bulunduğu pasajın hemen yanındaydı. Bu pasajın teras gibi dümdüz olan üstü, okulun bahçe duvarlarının hemen yanında, onunla aynı seviyedeydi. Kudret Abi, okula telefon edip dergilerin geldiğini söyleyince öğretmen sınıftan iki kişiyi yollar, biz de duvardan atlayarak pasajın üstüne geçer, oradan merdivenle pasajın içine inerdik. "Kırtasiye" ismini garipserdim o zamanlar. Kendi kendime kelimenin kökenini bulma oyunu oynar ve ilk kırtasiyenin Asiye isimli bir kadın tarafından açıldığını, sadece makas sattığı için lakabının makasın kesme sesi sebebiyle "kırt Asiye" olduğunu düşünürdüm. "Kürt Asiye" şeklinde bir çıkarıma varmam da zor değilmiş aslında. Fakat sanırım o zamanlar hiç Kürt görmemiş, en azından hiç Kürt arkadaşım olmamış, Kürt kelimesini tek tük duymuştum. (Tek tük duymak, kart kurt duymaktan iyidir) Kırtasiyeden konuyu politik bir bağlama getirmeyeceğim, rahat olabilirsiniz.

Meyveli sodaların yeni yeni yaygınlaştığı, daha doğrusu limonlu sodanın yanında diğer çeşitlerin de yer almaya başladığı vakitlerdi. (Şimdi bile pek çok bakkalda sadece limonlu soda bulunur.) Çınar Market, çilekli, elmalı, vişneli sodalar da getirmişti. Eve gidip, yemek yiyip, okula geldikten sonra top oynayacak kadar vakit bulabildiğim geniş öğle aralarında okul bahçesinde arkadaşlarımla buluşup meyveli soda almak için Çınar Market'e gitmeye başlamıştık o sıra. İlk kim söylemişti, kim keşfetmiş, kim önermişti, bilmiyorum. Ama bu bir gelenek halini almıştı nerdeyse.

Sodalar arasından tercihim, çilekli olandı. Yeşil tombul şişesinde çilekli Freşa. Markette açtırdığımız sodaları hemen oracıkta içmez, şişenin ağzını gazı kaçmasın diye baş parmağımızla kapatarak, ağırdan alırdık bu küçük keyif faslını. Meyveli sodalarla ferahlar,  o büyük demir kapıdan okula girer, merdivenleri küçük ayaklarımızla çıkardık. Daha fazla uzamazdı soda içme faslı, okul bahçesinde son bulurdu.

Bahçede mavi önlüğüm, beyaz yakamla koşturup dururdum. Salıncakta sallanırken hep Güneş'e doğru gittiğimi hayal eder, bir kafa golüyle Hakan Şükür oluverirdim, frikik golüyle Hagi. Her teneffüs ziliyle, Şirinler'den başka bir şirin olur, kimi zaman da Power Rangers olurdum bahçenin bir köşesinde.  Çınar Market'ten okula doğru, güle oynaya ilerleyen bir grup çocuğun arasında, elimdeki buz gibi meyveli sodadan içerken başımı yukarı kaldırınca, gözlerimi  kısıveriyorum Güneş'ten, salıncakta sallanırken yaptığım gibi.

Gözlerimi açtığımda: yıllar sonra bir pazar, Şişli'de, bir gazete binasının dördüncü katındaki masamda hiç de sıradan olmayan boş bir meyveli soda şişesi.



Freşa'nın eski hali

29 Temmuz 2013 Pazartesi

"Fırat'ın İki Yakası"

Bu kitabı almak için Aras Yayıncılık'a gittiğimde "Fırat'ın Öte Yanı" yerine "Fırat'ın İki Yakası" dedim yanlışlıkla. Oradaki amca da birkaç saniye durduktan sonra "Fırat'ın Öte Yanı" diye düzeltip, biraz gülümseyerek şöyle dedi: Fırat'ın iki yakası bir araya gelmez zaten.



4 Mart 2013 Pazartesi

birinin ölümüne üzülebilmenin güzelliği onu yaşarken tanımış olmaktır.





Barış Manço'yu yaşarken az da olsa tanımış bir neslin ferdi olmak beni mutlu kılıyor. En azından varlığından haberdardık ve büyüdüğümüzde de aklımızda hiç olmazsa bir isim olarak duruyordu Barış Manço. Onu dinlemeye başlamak için büyük keşiflere gerek yoktu.

Ama aslında bu mutluluğu, hüzünlü bir anda aramak en doğrusu.

Barış Manço öldüğü gün yarıyıl tatilindeydik ve soğuk bir kış günü yaşanıyordu oturduğumuz şehirde. Henüz yeni taşındığımızdan televizyon ve anten bağlanmamıştı. Barış Manço'nun öldüğünü camın kenarında duran radyodan öğrenmiştim. Televizyonsuz geçen o günlerde, akşamları yapacak bir şey olmadığı için erken denilebilecek saatlerde yatakta uzanıp konuşur, bir yandan da radyoyu dinleyerek uyurduk. Sanırım babam o hafta gece çalışıyordu ve biz nedense odalarımızda değil, oturma odasında uyuyorduk. Pencerenin altında duran bir yatakta yatıyordum, perdeyi biraz kaldırınca buğulu bir camın ardında bahçedeki kömürlüğün çatısı ve onun üzerinde siyah bir gökyüzü görünüyordu. İşte hafızamda dondurulmuş bu resmin arkasında bir ses Barış Manço'nun öldüğünü söylemişti. Yanlış hatırlamıyorsam Barış Manço şarkıları çalınıyordu bol bol. Üzülmüştüm. Sabah olunca, okulda kullandığım resim defterime Barış Manço'nun resimlerini çizmiştim kendimce. Saçları da olmasa onu andıran hiçbir yanı kalmayacaktı bu resimlerin.

Bundan bir yıl sonra yine bir tatilde, bu kez sıcak bir Temmuz günü, köyden etrafındaki çimento fabrikaları sebebi ile çatıların beyaz tozlarla örtüldüğü, çocukluğumun önemli bir kısmını geçirdiğim o küçük şehre giderken Kemal Sunal'ın öldüğünü duymuştum. O zaman da aynı burukluğu yaşamıştım. Şimdi düşününce bu ölümlere üzülmenin güzelliğini anlıyorum çünkü bu, onları yaşarken tanımış olmanın mutluluğunu da anlatıyor bana.

Bu neslin ferdi olmak sadece bu mutluluklarla sınırlı değil. Çocukluğumu, Hababam Sınıfı'nın neredeyse her hafta sonu gösterildiği zamanlarda yaşamış olmaktan da mutluyum mesela. Şimdi, görüntü kalitesinin bu kadar ilerlediği, üç boyutlu film izlemenin bile sıradanlaştığı bir zamanda büyüyen bir çocuğun Hababam Sınıfı'nı izleme olasılığı nedir? Bizim siyah-beyaz filmler karşısında hissettiklerimizi tüm eski filmlerde hissedecek bu şanssız çocuklar. Görüntüyü bir yana bıraksak bile "akıllı tahta" kullanan bir nesil, Hababam Sınıfı ile nasıl bir ilişki kurabilir ki?

Yine hafta sonları Neşeli Günler'i, Gülen Gözler'i bir keşfe gerek kalmadan izlemiş, ondan tat almış, üstelik bugün bile izliyor olmaktan da mutluyum. Filmlerin bu denli yoğun bir biçimde çekildiği, bunlara ulaşmanın da bir o kadar kolay olduğu şu zamanda kendi çağının filmlerini izleyemeye yetişemeyenlerin bir de geri dönüp 70'lere, 80'lere uzanması hayli zor olsa gerek. Aynı şey edebiyatta da  pek çok "klasiğin" başına gelecek kaçınılmaz olarak. Üretilenler durmadan üst üste yığılıyor, hem de hızlanarak.

Bunlardan engellenebilir şeyler oldukları, bu gidişatı durdurmak adına bir şeyler yapılabileceği için bahsetmiyorum. Bugüne kadar böyle olduğu gibi, bundan sonra da aynen devam edecek bu değişim. Aynı cümleler, 20 yıl sonra başka örneklerle kurulacak. Ama yine de buruk bir hüzün duyuyor insan. Hiç değilse bu kadar hızlı olmasaydı bari, diyesi geliyor.




Barış Manço & Kurtalan Ekspres - Ce Sera Le Temps (1978-TRT)









15 Şubat 2013 Cuma

Kasaba Sıkıntısı




Nuri Bilge Ceylan, Mayıs Sıkıntısı filminde bir film çekmek için İstanbul'dan büyüdüğü kasabaya gelen, üstelik maddî imkânsızlıklar sebebi ile filmde aile bireylerini oynatan bir yönetmeni merkeze alarak yönetmenin babasının ve İstanbul'a gitmek isteyen bir gencin hayatına da dokunur. Bunlarla beraber küçük bir çocuğun hayatına da... Filmdeki en temel meselelerden biri olan "kasaba" ve filme ismini de veren mayıs sıkıntısını birleştirerek, bir Nuri Bilge Ceylan klasiği olarak, filmin örüldüğü çerçeveletip asılası "fotoğrafların" içinde "kasabanın sıktığı", tükettiği hayatların altını çizmek yerinde olacaktır.

Filmi izlerken aklıma gelen bir başka metin Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken isimli kitabında yer alan "Tahta At" öyküsü oldu. Mayıs Sıkıntısı'nda kasabanın aynılığı, yani tekdüzeliği ve "tek parçalılığı" bazı sahnelerle çok iyi aktarılır. "Tahta At" öyküsü de farklı okumalara açıktır ve bürokrasi, öykünmecilik gibi meselelere açıkça parmak basmıştır ama kasabayı Mayıs Sıkıntısı ile aynı açıdan ele alır.

Kasabalar, adeta birbirinin kopyasıdır. Her kasabada ufak fakat modern olduğunu ve varlığını devletin bir parçası olarak sürdürdüğünü haykıran bir meydan vardır mutlaka. Bütün yolların çıktığı, kasabanın gururu bir meydan!

Kasabaya sıkışmakla ilgili bir diğer öykü de Cemal Şakar'ın "Pencere" isimli öyküsüdür ve kasabaların aynılığını şu satırlarla anlatır:

"Sağa döndüğünde önünde genişçe bir yol açıldı.'Kesinlikle bu yol kasabanın meydanına çıkıyordur.' Gülümsedi. 'O meydana buralarda da Hükümet Meydanı deniyordur.' Aklına, yerli bir yazara ait roman gelmişti: Yabancılar için kasabaların birbirine benzediğini söylüyordu. 'Hükümet Meydanında kesinlikle bir Belediye Parkı vardır, meydanın tam ortasında büyük bir heykel, kasabanın üç-dört katlı yüksek binaları da buradadır, bir-iki avukat, muhasebeci, bu genişçe yola da bulvar deniyordur.'"

Kasabalarda hakkında yemin edilmiş gibi uygulanan bu yerleşim planına sarı renkli okul ve hastane binalarını da ekleyebiliriz. Genellikle sarı-beyaz boyanan kaldırımları da elbette. Küçükken kibrit çöplerini dizip yol yaptığım zamanları hatırlatır bu kaldırımlar bana. "Kasaba" olmanın gereği olarak yapıldıklarından orada emanet dururlar ve çevre düzenlemesinin tek aracı olduklarından biraz fazla ihtimam gösterilerek abartılmışlardır sanki. Çocukluğumun bir kısmını geçirdiğim küçük bir kasabada seçimi kaybettiği yıl kalp krizinden ölen belediye başkanının tek icraat olarak sık sık kaldırımları boyattığını hatırlıyorum.

Oğuz Atay bu kasaba manzarasını "Tahta At" öyküsünde şöyle tanımlıyordu: "İnsanlar kasabalarını neden birbirine karıştırmıyorlar acaba? Çinliler için de aynı şey düşünülebilir." Nuri Bilge Ceylan da bu meydanlarda, bu sokaklarda gezdirir bizi. Kasabaların kutsal seremonilerinden biri olan toprak sahada bayram kutlamalarına bile gideriz filmde.

Daha da ilginci Mayıs Sıkıntısı filmi için Nuri Bilge Ceylan Çanakkale-Yenice civarlarını kullanırken Oğuz Atay'ın öyküsünde de aynı bölgeye işaret edilmesidir. Cemal Şakar'ın öyküsünde zeytinliklerden ve denizden söz edilmesi de bize yine bu bölgeden çok da uzaklaşılmadığını gösteriyor. Biyografik bir yardım alırsak Şakar'ın öyküsünün Balıkesir civarında geçtiği düşünülebilir.

Böyle bir kasaba atmosferini bir de William Faulkner'in "A Rose for Emily"/ "Emily için Bir Gül" isimli öyküsünden hatırlıyorum. Burada kasabanın Emily'e karşı nasıl da "tek bir kişiymiş" gibi hareket ettiğini görürüz. Kasaba, ötekileştirmekte de büyük hüner sahibidir zaten. "Tek parçalılığı" oluşturan en önemli etken de budur.

Ercan Kesal geçen hafta BirGün Pazar'da yayımlanan "Sinema ve Bellek" isimli yazısında günlüğüne kaydettiği şu satırları aktarıyordu: “Kasabalarda hayat bozkırda yapılan yolculuklara benzer. Her tepenin ardında 'yeni ve farklı bir şey' çıkacakmış duygusu, ama her zaman birbirine benzeyen, incelen, kıvrılan, kaybolan veya uzayan tekdüze yollar.” Sonra da bu satırların yine Nuri Bilge Ceylan'ın yönettiği Bir Zamanlar Anadolu'da filmi için yol haritası olduğunu söylüyordu.

Kasabanın sıkıntısı aslında kentte yaşamaya alışanlar içindir. Sürekli kasabada yaşayanlar, bunu kanıksayanlar; onun haline, uyuşukluğuna, amaçsızlığına alışmıştır. İki arada bir derede kalmak kasabanın olduğu gibi onların da kaderidir artık. Mayıs Sıkıntısı'ndaki Emin gibi ömürlerin vakfedildiği bir iş edinmeden vaktin geçmeyeceği bu kasabalarda boğulmak için şehirden gelmeye gerek yoktur bazıları için. Saffet gibi gençler de kasabaya sığmaz. Kendileri olamazlar kasabada. Aslında bu da kasabanın kaderidir. Kasaba da kendisi olmayı başaramaz, ne şehir olabilmiş ne de köy kalabilmiştir. Oğuz Atay,öykünmeciliği belki de bu yüzden kasabada geçen bir öyküde anlatmayı tercih etti.

Çocukluğumun geçtiği kasabaya gidince hâlâ hiçbir şeyin değişmediğini görürüm. Kasaba olmanın bir sırrı da budur çünkü. Yine Oğuz Atay'ın dediği gibi burada ölümler bile günlük yaşamın bütünlüğünü sağlamak içindir. Etrafındaki çimento fabrikaları sebebi ile evlerin çatılarının beyaz tozlarla örtüldüğü o kasabada, sanki tüm şehrin ve insanların üzerine de böyle bir örtü örtüldüğünü düşünürdüm. Ağır bir örtü değildir bu. Tıpkı ismi geçen diğer anlatılarda hissedilen, yaz aylarının son günlerinde insanı hafif ürperten esintilerin henüz yerlerini soğuk ve güçlü rüzgârlara bırakmadığı vakitlerde, uyurken üstümüze aldığımız ince bir yorgandır. İncedir ama yine de varlığının bir anlamı vardır, çıkası gelmez insanın o yorganın altından. Bazıları için sadece naftalin kokan, şehrin ve insanların üzerindeki o ince "örtü"ye alışanlar da bir türlü örtünün altından çıkamazlar; silkinip kurtulamazlar.




19 Ocak 2013 Cumartesi

Şikâyetim Var Cümle Yasaktan




Dergi işleri ile ilk defa 11. sınıftayken uğraşmaya başladım ve kaçınılmaz olarak sansürle de. 17 yaşında sansürle tanışmış olmak bu ülkenin vatandaşı olduğumu ve bunu ne denli yoğun yaşadığımı gösteren en önemli işaretlerden biri galiba.

11. sınıfta okuldan haberlerin, öğrencilerin yazılarının yayımlandığı güncel bir dergi çıkarmaya başlamıştık. Yanlış hatırlamıyorsam 15 günde bir çıkıyordu. Adını S.O.S koymuştuk. Hem bildiğimiz S.O.S anlamında hem de "sosyal bilimler" sınıfı olduğumuz için sosyalin kısaltması olarak. Ayrıca derginin mottosu "Sosyal" Okulun Sesi olduğundan bu mottonun ilk üç harfine de tekabül ediyordu "S.O.S". Okulda hoşumuza gitmeyen şeyleri eleştiriyor, bizi ilgilendiren her konuya değiniyorduk.

Yazı-çizi işlerinden ilk defa ve belki de şu ana kadar en çok para kazanmama sebep olan şey de bu dergi olmuştu. Bugün yüzlerce satan edebiyat dergilerinin bile zarar ettiği malum. Biz ise 30-40 tane bastığımız bu dergi ile epey para kazanmıştık. Reklamlar sağ olsun. Reklam ve pazarlamanın üst düzey bir örneğini göstererek sekiz on sayfalık bir dergi için üç farklı dersane ile anlaşmış, arka kapağa ve iç sayfalara reklam almayı başarmıştık. Üstelik derginin basımı da bedavaydı. Dergiyi çoğalttığımız yerden de reklam aldığımız için basım masrafı ortadan kalkmıştı. Bu derginin hikâyesi bitmez, bunları başka bir yazıda anlatmak üzere kısa kesiyor asıl konumuza dönüyorum.

Dergi öğretmenlerden büyük ilgi görüyor, hakkında bir şeyler yazdıklarımız bile okuyup eğleniyordu. Ama okul yönetiminin eğlendiği söylenemezdi tabi. Birkaç sayı çıkarmış, reklam paralarını çıkaracağımız sayılar da dahil olmak üzere peşinen almıştık. Sonra da sınıfça mükellef bir piknikte paraların önemli bir kısmını afiyetle yedik tabi! Bu afiyetle yeme işlemi sırasında bir telefon geldi ve  künyede "danışman" olarak görünen bir öğretmenimiz müdür beyin çıkacak sayının bilmem ne kurulu tarafından onaylanması gerektiğini söylediğini anlattı. Dergiyi flash bellek ile hocaya vermiştim zaten. Ama olmazmış. İlla basılı olacakmış. Niye? Çünkü bürokrasi böyle bir şeydir. Tüm kurallar işleri zorlaştırmak için uydurulur.  Neyse ki hoca sayfaların çıktısını alıp müdüre göstermiş. Böylelikle ilk sorun kısmen halledilmiş, hayatımız boyunca çilesini çekeceğimiz hantal bir hayvan olan bürokrasi karşısında bir zafer kazanılmıştı. (efekt: alkışlar, zafer marşı, sevinç çığlıkları)

Bu zafer çok uzun sürmedi. Ne demişler askerî başarılar, ekonomik başarılar ile... Neyse  bunun konumuzla ilgisi yok. Sonra reklamların sorun teşkil ettiğini öğrendik. Reklam parası almışsak bunu okula vermemiz gerekiyormuş. Okulda böyle şeyler olmazmış. İyi güzel de biz paraları ızgaranın yardımı ile bir güzel yemiştik zaten. Hem elimizde bir makbuz falan da yoktu. Dersaneler paraları elden vermişti bize. Dolayısı ile reklamların bir lira gibi bir ücret karşılığında alındığını hatta bedava olduğunu bile söylemek mümkündü. Bu meseleyi de bu minvalde geçen bir konuşma ile hallettik.

Ama efendim gün geçmiyor ki özgür basın susturulmasın! Bu defa da disiplin kurulunun yolunu tutmamız gerekti. Okulda dergiyi sadece bir kulüp, imtiyaz sahibi müdür olmak kaydıyla çıkarabilirmiş. Künyede genel yayın yönetmeni (efekt: hey hey yine de hey hey!) olarak göründüğümden bu şanslı kişi ben oldum tabi. Disiplin kurulunun dergiyi en beğenen hocalardan oluşması benim için şaşırtıcı ve komik bir konuşmaya dönüştürdü bu işi. Ortam pek disiplinsizdi anlayacağınız. Şakalar, komiklikler, gelsin çaylar, gitsin bisküviler şeklinde geçen eğlenceli bir sohbetten sonra "tamam sen git" dediler. Ee disiplin şeyi vardı?

S.O.S yoluna devam etti böylece. En başka müdürün ismini yazdık tabi. Sonra formalite gereği bir kulübün de ismini ekledik künyeye. Dergiyi bizim çıkardığımızı vurgulamaya devam ediyoruz elbette. Bu arada dergi diyorum ama biz ona gazete diyorduk galiba o zamanlar. Evet şimdi kalkıp S.O.S'un sakladığım sayılarını buldum. Sol üst köşesinde şöyle yazıyor: 15 günlük kültür-sanat, mizah, haber gazetesi.

*

Üniversiteyi kazandıktan sonra sıcak bir yaz günü çarşıdan eve gitmek için Lüleburgaz'da şehir içi ulaşımda kullanılan sarı Magirus minibüslerden birine binmiştim. (Bknz: Görkem Evci'nin Anılarında Mehmet Sait Çakar Etkisi başlıklı basılmamış yüksek lisans tezi.) Minibüste disiplin kurulunda da bulunup süreci yakından takip eden, dersime hiç girmemiş ama S.O.S'u da, beni de iyi tanıyan bir öğretmene rastladım. Başka bir şehre gidecekmiş o yıl. Hem bununla hem de üniversiteyle ilgili şeyler konuştuktan sonra şöyle dedi gülerek: Orada da bir dergi çıkartırsın artık. Böyle sansürlerle karşılaşmayacağımı falan da söylemişti. Ya da bir temenni miydi bu? Öyle de olabilir. Tam hatırlamıyorum.

Ama aynen öyle oldu. Temenni kısmı hariç tabi. Üniversitede BUcümle'yi çıkarmaya başladık. Önce BUcümle de dikkate alınmadı bağlı bulunduğu kurum tarafından. Ama sonra ciddi bir şeyler yapıp, sağa sola çomak sokunca işler değişti. Dergi denetime girmeye başladı. (Yine bilmem ne kurulları devrede) Bir sayıda da girdiği denetimden çıkamadı. İşler değişmedi yani. Yine toplantılar takip etti bu süreci. Bu sefer biraz daha sertti her şey. Meseleler artık daha ciddiydi. Büyümüştük yani. Sansürlerle üstelik. Sansürlerle büyümek. Abartmıyorum. Küçükken "Sus, büyüklere cevap verilmez"leri, "Sen konuşma bakalım"ları da hesaba katın bence. İlk paragrafta geçen "17 yaşında sansürle tanışmış olmak"   cümlesini de tekrar düzenlemekte fayda var.

Bu derginin sansürlenmesi ile ilgili toplantıları biraz geri saralım:

İlk toplantı. Derginin denetimden geçmediğini öğrendikten sonra dergi ekibi ile yaptığımız toplantı çok anlamlı olmuştu benim için. En ufak bir müdahale durumunda bile duruşumuzdan taviz vermememiz gerektiğine inanıyor fakat dergiye emek veren bunca insan adına böyle bir şey söylemenin doğru olmadığını düşünüyordum. Kimseyi böyle bir şeye zorlamamak gerekirdi. Nihayet herkesin bu fikirde olduğunu görünce hakikaten çok rahatlamış ve mutlu olmuştum. Herkesin aynı şeyi düşünüp, aynı sebeple dillendirmemesi ise işin en "sinematografik" yanıydı sanırım.

Sansür değişmemiş ama imkânlar ve durumlar değişmişti. Dergiyi inandığımız değerlerle çıkarmayı başardık. Soncümle'ye noktayı biz koyduk. Barış ve Adalet Haftası'nı da anlattık, tutuklu öğrencileri de. O günlerde dergi ekibinden Semuhi şu şarkıyı yollamıştı bize. Diyeceklerim hasılı da odur.


"Şikayetim var cümle yasaktan
Dillerimi hakim bey bağlasan durmaz
Gelsin jandarma polis karakoldan
Fikrim firarda mapusa sığmaz eyvah

Gün olur yerle yeksan olurum
Gün olur şahım devr-i devranda
Kanun üstüne kanun yapsalar
Söz uçar yazı iki cihanda eyvah

Sussan olmuyor susmasan olmaz
Dil dursa hakim bey tende can durmaz
Yazsan olmuyor yazmasan olmaz
Kaleme tedbir koma tek durmaz."


11 Ocak 2013 Cuma

yaşadığım kadar iki kere daha yaşamak.



belki seksenlerde yaşamalıydım. bazen sıkılıyorum bu çağda yaşamaktan. bazen etrafımdaki bunca şeyin artık vazgeçilemez şeyler olduğunu düşünüyorum. belki seksenlerde yaşamalıydım, diyorum bazen tekrar. ne bileyim belki 70'lerde. yok yere nostalji yapmak istemem. ama olur böyle bazen.

bazı şeyler olup durmaya, bazı şeyler ölüp durmaya, bazı şeyler geçip gitmeye devam edecek. hiçbir şey yapamayacağız. yapamıyoruz da zaten. ahh o eski zamanlar demek istemiyorum. o kadar eski zamanlarda yaşamadığım da malum. ama bilemiyorum, bazen iyi hissetmiyor insan kendini. sanki eskiden daha iyiymiş gibi geliyor her şey. her şey olmasa bile bazı şeyler işte. haldun taner, "45 marka seksapil" hikâyesinde "her şeyi bir kat daha güzelleştiren hatıraların iltiması" diyor bir yerde. böyledir belki de. sadece hatıraların değil, okunanların, dinlenenlerin de böyle bir iltiması olabilir. insan, geçmişi hatırlamak isteyince -yani en azından bugünden sıkıldığında- hep iyi yönlerini hatırlıyor galiba. ya da böyle bir şey işte.

bu televizyonlar, bu bilgisayarlar, bu telefonlar bizi bozdu demeyeceğim. hayır, hayır öyle demeyeceğim. ama eğer bir işim yoksa sabah kalktığımda bilgisayarın başına oturuyor olmak ya da başkalarının televizyonun karşısına oturuyor olması. oradan sıkılınca  ya da acıkınca mesela telefona uzanmak. twitter'dan dünyaya seslenmek. dünyayla bu kadar çok bağlantı kurup kendimizden o derece uzak kalmak sanki tüm bunlar. dünyanın iyi bir yer olduğunu düşünmüyorum, dünya iyi bir yer değil. eskiden de değildi. ama tüm bunlarla daha da kötüleştiriyoruz sanki: az önce saydıklarımla ve  insanlarla konuşmaya bayılmıyorum ama mesela daha az konuşarak insanlarla. konuşulması gerekenlerle bile. çok kişiyi bilmek ama daha az kişiyle tanışmakla.

eskiden daha mı az derdi vardı insanların? emin değilim, hatta hiç bilmiyorum. çünkü benim eskim yok. iki çarpı on yıl artı birkaç yıl. benim için hepsi bu. başkaları için farklı mı sanki? benim yaşadığım kadar tekrar yaşamış olanlar ve onlar kadar iki kere yaşamış olanlar. dünyada kaç yıla hakimiz? neyi bilebiliriz? neyi görebilir, neyi değiştirebiliriz? artık değişen şeyleri fark edebiliyoruz çünkü çok hızlı bir şekilde olup bitiyor her şey. eskiden fark edilemiyordu bile. yaşadığım kadar iki kere daha yaşamak. ne anlaşılır bu işten? ne görülür, ne bilinir iki kere daha yaşadığım kadar yaşayınca?

konu dağılıyor. diyeceğim o ki öyle tahmin ediyorum en azından eskiden daha az derdi vardı insanların. daha az şeyle ilişki kurarsanız daha az derdiniz olur çünkü. ama hiç görmediğim ve hiç de görmeyeceğim bir adamın yazdıklarını aynı saniye içinde görebildiğim için mutsuz oluyorum mesela. sinirleniyorum, üzülüyorum, bunlarla beraber mi yaşıyoruz ulan biz diyorum. ne bileyim umudumu kaybediyorum yok yere. twitter'a bir göz atınca mesela. facebook'ta şöyle bir bakınınca. birkaç gün girmedim buralara. derdimin azaldığını hissettim. bu kadar çok insan görmek, bu kadar çok insanın üzüntüsüne ya da sıkıntısına hatta mutluluğuna şahit olmak yorucu. en iyi ihtimalle yorucu. sadece bununla kalmıyor tabi. sevdiğimiz, sevmediğimiz bir sürü insan. yüzüne bakmazsın ama sanal alemde fikirlerini kusuyor sana karşı. yanında olsa bilmezsin ama her anını biliyorsun. insanların sadece ne olduklarını görmek değil sorun, ne olmak için çabaladıklarını da görüyorsun ya, işte o da acayip. bu kadar çok insanla ilişkide olmak mutsuz eder insanı. buna inandım. inandım değil böyle bu. facebook'tan bizi her ekleyene maruz kalmak, mutsuz eder insanı. böyle kimi görsem, maruz kalmaktan kurtulmak için paylaşımlarını görmemek istediğimi facebook'a bildiriyorum. sağ olsun, böyle bir imkân da sunmuş bize! kim kendini hiç tanımadığı hayatların içinde bulmak ister ki? tanımadığı, belki bir ismi bile olmayan insanların başının ağrıdığını, ağladığını bilmek kimi mutlu eder? beni etmiyor. mutlu etmiyor ama bu kadarla da kalmıyor, mutsuz ediyor üstelik.

seksenlerde yaşasaydık bakkalı bilirdik, bakkal bizi bilirdi. büyük şehirdeysek birkaç minibüs hattı bilirdik. valla hatlar bile bizi bilebilirdi, o derece. birkaç sima tanırdık, tanıdığımız kadar bilir, bildiğimiz kadar tanırdık işte. birkaç dizi olurdu. birkaç gazete. birkaç kanal hatta kaç bile değil, sadece bir. ne izleyeceğimizi bilirdik böylece. ne okuyacağımızı. her ne lazımsa onu bilirdik. sadece o kadarını. sadece o kadarı, zaten var olan kadardır. yani öyleydi.  öyleymiş. fazlalık mutsuzluktur. yani öyle. öyle olacak.

doksanları niye es geçtim? sadece bildiğimden değil. çok bildiğim de yok zaten. doksanlarda kendimi bilmekle meşguldüm henüz. doksanların, ikibinlere geçişten başka fonksiyonu yoktur. doksanlar, "geçiş" olmanın verdiği duyguyla kendisinden önce gelenden de, sonra gelecek olandan da kötüydü. ikibinlerde oturacak olan, artık alıştığımız onca şey doksanlarda yeniydi ve bu yenilik müthiş bir kirlilik demekti. ne yapacağını, ne edeceğini bilmeyen insanın halidir doksanlar. seksenler-doksanlar-ikibinler çizgisinde insan evreleri bakımından ergenliğin ta kendisidir bu dönem. ama burada doksanlardan bahsediyorum, doksanlarda yaşamış birinin hatırlarından değil. dedim ya, hatıralar elbette güzeldir.

işte o yüzden aşağıdaki paragrafı yazdım.

insan büyüdükçe o kadar da güzel şeyler olmuyor artık. yani "artık" burada fazla bir kelime olabilir, eskiden de olmuyordu belki. çünkü hep uzaklaşıyor insan. kendisinden, doğduğu yerden, büyüdüğü yerden, ailesinden, sonra çocuklarından yani tekrar ailesinden. en son dünyadan. hep uzaklaşmak demek, hep özlemek demektir. çocukluğunuzu bir şehirde, gençliğinizi bir şehirde bırakırsanız oralara doğru bakıp özlersiniz. ailesini, sevdiklerini bir şehirde bırakırsa insan, o yöne doğru bakıp hatırlar. hatırladıkça peşi sıra devamı gelen o anıları özler. o günler güzel olmasa bile özler. çocukken içtiği bir bardak çayı özler, ya da içemediği, yerine oralet içtiği. ailesi ile oturup izlediği saçma sapan şeyleri özler. erken yattığı için sonunu asla göremediği filmleri bile. çocukluğundan uzaklaşırken, uzaklaşmanın son evresine gelenleri, bu dünyadan uzaklaşanları görür. onları özler. gitgide dağılan, durmadan birbirine uzaklaşan hayatların bir arada olmasını özler. çocukken tam boyuna göre gelen ikili koltuğa uzanabilmeyi özler. onu o koltukta görenler de onu orada görebilmeyi özler. onu o koltukta görenler üç-beş hayatın birbirinden nasıl uzaklaşıverdiğini görüp o günleri özler. sofraya bir tabak daha koymayı özler. evde bir "ses" olmasını özler. o "sese" bağıran ve artık "son uzaklaşmaya" yaklaşmış bir kadın belki o sesi özler. o seslerin küçük vücutlar olup, sonra bir araya gelerek ağaçların tepesine çıktığı vakitler vardır. ağaçların, onları mutfağın camından kollayan sahipleri vardır. onlar da özler, o seslerin küçük vücutlar olup ağaçlarına tırmanmalarını özler. çok parası da olsa babasından harçlık almayı özler insan. her gece geç yatabilse de birazcık daha geç yatabildiği cuma gecelerini özler. hafta sonu kalabalık bir kahvaltıyı özler. kalabalık bir akşam yemeğini her zaman özler, sofraya bir tabak daha koymayı özleyenlerle aynı anda ya da biraz öncesinde, biraz sonrasında. her gece dışarı çıkabilse de çarşıda atılan bir turu, her zaman dondurma yiyebilse de o akşam alınan bir külah dondurmayı özler. insan, kapının zile basıldığında açılmasını özler. anahtar taşımak zorunda olmadığı günleri. anahtarı paspasın altında bulabildiği günleri ya da. 'insan sesi' ile uyanabilmeyi. bir bebeğin sesi ile uykusunun bölünmesini. her şeyin başka anlamlar ifade ettiği zamanları özler. yağmurun, karın, kahvaltının, tatilin, mutfaktan gelen bir tıkırtının.

kimse büyümemeli. zamanın bir yerinde olduğu yerde kalmalı insan. herkes o özleyeceği ve özlendiği zamanların içinde kalmalı. bir anne çocukluğunu özlüyorsa orada kalmalı. çocuğu, büyüdüğü zaman o vakitleri özleyecekse eğer, o yaşta da kalmalı anne çocuğu ile beraber. herkesin özlediği zamanda kalmalı ayrı ayrı. dedesi için 9, kendisi için 11, çocuğu için 36, işte her neyse o yaşta kalmalı bir anne. bir baba. ya da bir çocuk. zaten her baba bir çocuk her çocuk da bir babadır özlenen zamanlarda. özlenen her zamanda farklı farklı kalabilmeli insanlar. herkes için farklı bir yaşta. büyümeden, yaşlanmadan. dünya o zaman iyi bir yer olurdu galiba.

bunun gibi bir şeyler işte. zaman geçiyor yani. bütün diyeceğim bu olsa bunları yazmazdım tabi ama zaman geçiyor yine de. 

23 Aralık 2012 Pazar

büyüyemiyordum.

Çocukken oynadığım legolardan.

insan büyüdüğünü bir türlü anlayamıyor. ya da “büyümek insanın gözünde hiç bitmeyen bir macera” desem daha doğru olur sanırım. anasınıfına giderken kırmızı önlük giydiğim o günlerde, ilkokula başlayıp mavi önlük giyince çok büyük olacağımı zannediyordum. hele hele okumayı öğrenince. ohoooo… çok sürmedi tabi, bir yıl sonra mavi gömleği giymiştim, okumayı da o yaz tatilinde öğrendim. sonuç? büyümemiştim hâlâ.

bu kez biraz daha yükseklere diktim gözümü. insanların bir sene geçince büyümediğini anladım. üç yıl koydum önüme. üçüncü sınıfta artık büyük biri olacaktım sanırım. bu da geçti tabi. üçüncü sınıfa başlarken de durum değişmedi. ben öyle düşünürken üçüncü sınıf olanlar büyümüştü aslında. hem onlar üçüncü sınıftayken de gayet büyüktü. sorun bende miydi acaba? ben onlar gibi olamamış mıydım?

beşinci sınıfa gidenler okulun futbol takımına alınıyordu. minikler seviyesinde turnuvalar vardı ilçede. galiba o zaman büyümüş olacaktım! beşinci sınıfa geldim. takıma da girdim. takımda herkes altı, yedi ve sekizinci sınıflardan seçilen yıldızlar takımından boyuna-posuna göre biriyle eşleşiyor ve onunla aynı formayı giyiyordu. (ah o eski yokluk günleri ahh!) ne kadar boyuna-posuna göre ayarlamaya da çalışsalar formalar bize büyük geliyordu. bordo-mavi formalar hem de. hem büyük, hem bordo-mavi. yani formaların içinde kaybolan birer küçük hamsiydik hepimiz.

Bu da ben. Valla.
takım faslını geçelim. o zaman da büyümedik tahmin edeceğiniz gibi. altı-yedi-sekizinci sınıfta üniforma değişiyordu, kravat geliyordu, o zaman büyür müydük? yine olmadı. o zamanlar büyük diye gördüklerim de bizimle beraber büyüdükleri için böyle oluyordu galiba. ben yıla, sınıfa göre değil de onlara göre hesap ediyordum, böylece onlara hiç erişemiyordum. evet, sanırım olay buydu.

beklenen büyüme lisede de gerçekleşmedi. lise sonda ve sanırım üniversitede gerçekleşmişti ama. çünkü artık o zamanlar kendine ölçüt olarak aldığın kişiler de pek fazla büyümüyor. “büyüme hızı”mı düşüyor ne, öyle bir şeyler oluyor sanırım. yaşlar ilerledikçe, yaş farklarının yarattığı fiziksel ve psikolojik farklar azalıyor. bu yüzden büyümüş hissedebiliyoruz artık kendimizi. ama çocuklukta yaşadığım bu büyüyememe durumu, orta yaşın ardından yine ortaya çıkabilir. hızla yaşlanan insanlara yetişmek de zordur sanırım. sonra sen de yaşlanmaya başlayınca, “büyüme hızı.” yine yavaşlar.

artık “hızın” ölüme götürdüğü yaşlardır bunlar ne de olsa.

14 Aralık 2012 Cuma

Bir Nisan, İki Nisan, Üç Nisan, Dört Nisan Şakaları



Dördüncü ya da beşinci sınıfa gidiyordum, tam hatırlamıyorum. 1 Nisan'dı. Öğle arasında evden döndükten sonra arkadaşlarla okulda buluştuğumuzda günün anlam ve önemine binaen bir şeyler yapmak gerektiğini düşünmüşüz sanırım, tam hatırlamıyorum. Bula bula da "yumurta atma" fikrini bulmuşuz. Bu vesile ile siyasetçilere yumurta atarak yaratıcı olduğunu düşünen üniversiteli arkadaşlara selam eder, bunu 10-11 yaşlarında yaptığımızı hususen belirtirim.

Bu arada şimdi düşününce şakamızın o döneme göre oldukça yaratıcı ve farklı olduğunu da anlıyorum aslında. Neticede o zamanlar okullarda  yapılan en yaygın 1 Nisan şakalarından biri sınıfları değiştirmekti: İki farklı sınıfın öğrencileri anlaşarak birbirlerinin sınıflarına gider, derse gelen öğretmen de bu manzarayı görünce çok şaşırır sonra da hep bir ağızdan "bir niisaaan!" diye bağırılırdı. Evet olay bundan ibaret.


12 Aralık 2012 Çarşamba

Çaya Şeker Koyma Oyunu






küçükken çay içtiğim zamanlar aynı oyunu oynardım hep. çaya şeker koyarken. büyük bir kuyuya dönüşürdü çay bardağı. toz şekerin her bir parçası bir "toz şeker canlısı"na. çay kaşığı da o canlıları kuyuya atan büyük bir mekanizmaya. şekerleri bardağa pat diye dökmezdim, yavaşça çaya değdirirdim çay kaşığını. şekerler alttan başlayarak yukarı doğru ıslanırlardı yavaş yavaş. "içlerinden biri kurtulacak mı diye merak etme oyunu" da devreye girerdi bu arada. ama hiçbiri kurtulamazdı, şeker tanelerinin tamamı ıslanırdı genellikle. bazen üstte kuru kalan kısımlar olsa da çayın içine atılmaktan kaçış yoktu. bir suç işleyerek "şekerliğe" doldurulmuş olan bu toz şeker canlıları, bir emirle kuyuya atılırlardı sıraları geldikçe. yine de en üsttekilere "ıslanmayarak kurtulma" umudu verirdim çocuk aklımla.

11 Aralık 2012 Salı

Peynir Altı Suyu Tozu

Peynirden Eyfel. 


Abur cuburların "içindekiler" bölümünü okuduktan sonra bütün bir çocukluğumu esir alan merakın kaynağı: Peynir altı suyu tozu. İnsan böyle bir ürünün ancak masallarda olabileceğini düşünüyor. Peynir değil, peynirin altı değil, peynirin suyu değil, peynir altı suyu değil, peynir altı suyu tozu. İbretlik.