gündem etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
gündem etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

1 Mart 2015 Pazar

“Yeni Türk Cemiyeti”nden “Yeni Türkiye”ye



Cumhuriyet dönemi edebiyatı içinde ulus inşası, batılılaşma ekseninde önemli siyasi ve toplumsal çıkarımlar yapmaya elverişli olan en ilginç romanlardan biri Yakup Kadri'nin 
Ankara[1] romanıdır. Roman, Kurtuluş Savaşı dönemi; cumhuriyetin ilanından 1930'ların başına kadar geçen dönem ve cumhuriyetin ilanının 10 ve 20. yıldönümleri (1933-1943) arasındaki dönem olmak üzere 3 farklı devrin Ankara'sını, üç farklı bölümde anlatır. Birinci ve ikinci bölümde, Yakup Kadri'nin yorumu ile yaşanmış yıllar anlatılırken, kitabın üçüncü bölümü bir "ütopya"dır. İkinci bölümde, Kurtuluş Savaşı yıllarındaki idealist düşüncelerin kaybolduğunu, “devrim ruhunun” yerini şekilciliğe bıraktığını savunan Yakup Kadri, üçüncü bölümde "yeni Türk nesli"ni idealize ederek, sonradan gerçekleşmediğini kabul ettiği bir dünya tahayyül eder. Bu kuruluş ideolojisine dikkatle baktığımızda, o günün "yeni Türk nesli" ideali ile bugün iktidarın savunduğu "inşa ideolojisi"ndeki "yeni Türkiye" söylemleri ve her iki hareketin yozlaştıkları iddiası ile en çok eleştirilen yönleri arasında benzerlikler görmek hiç zor değil.

Devamı: 
http://bianet.org/biamag/toplum/162681-yeni-turk-cemiyeti-nden-yeni-turkiye-ye

17 Ocak 2015 Cumartesi

Hrant Dink'in "Büyük Kuş"u



Bulgaristan'dan gelen muhacir bir baba ile Yahudi bir annenin kızı olan Sevim Burak, "Büyük Kuş" öyküsünde hem bir kadın hem bir azınlık olarak, eril çoğunluk iktidarının kurduğu verili dilin yapısını bozmuş,  yeni bir "dil"le yazmıştır öyküyü. Bitmeyen cümlelerin, peş peşe dizilmiş fiilimsilerin, bilinçakışının önemli bir yer tuttuğu bu öykünün baş karakteri bir kadındır.

Öykü, kadının sosyal alanda kendine ait tek yer olan evinden kentin caddelerine, sokaklarına çıkışı ile başlar. Kent öyküde bir erkek gibi anlatılır. Eril olanın tahakkümü altındadır kent. Kadın hayatı boyunca, çocukken kaybettiği "atmaca"yı, toplumsal düzende çoğunluğun arasında yer bulmasını sağlayacak gücü, arar. Öykü boyunca kadının, "kent" ile mücadelesine şahit oluruz. Sonunda şu satırlarla biter öykü:

"Seni görüyorum Ordasın - ağacın altındasın - nefes almıyorsun - gözlerin açık - upuzun yatıyorsun - koca kuşun yanında uyuyorsun"

Seher Öztürk, Büyük Kuş'a ilişkin makalesinde bu cümleleri şöyle yorumluyor: "Öykü kişisi bir kadın ve bir azınlık olarak ancak öldüğünde toplumda bir yer edinebilmiştir. Koca kuş ancak o zaman onun yanına gelebilmiştir."

Yaşarken çoğunluğun, kalabalıkların, gücün uzağında olan azınlıklar öldüğünde toplanan kalabalık, öyküde kadının ölümünden sonra yanına gelen koca kuş gibi gelir bana. Toplumda ancak öldüğünde bir yer edinebilir.

12 Mart 2014 Çarşamba

Dee-lir-mek hak-kıı-mız söö-ke söö-ke aa-lı-rız!






Artık bu ülkede gündemi takip edip, ülkede olup bitenlere dair haberleri okuyup, siyasetçilerin olup bitenler hakkındaki yorumlarını dinleyip, tüm bunların sonunda delirmemek çok güç. Bu yüzden başta asla kullanamadığımız toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı olmak üzere tüm haklarımdan feragat ederek, devletten tek bir hak istiyorum: Delirme hakkı. Bunu fazlasıyla hak ettik.

Türkiye'de haber izlemenin insanda müthiş bir tahribat yarattığına eminim. Hele de bunu bir gazeteci olarak görev gereği yapıyor, yani işle uğraşırken bile bu bataklıktan çıkamıyor, çalışırken de bu işkenceden kurtulamıyorsanız durum daha vahim bir hâl alıyor.  Gazetede gün boyunca ajanslardan geçen önemli tüm haberleri detayları ile biliyorum. Siyaseti bir kenara bırakın, her gün birkaç kadın ya dövülüyor, ya öldürülüyor. Her gün birileri mutlaka bir haksızlığa uğruyor. Her gün birileri bir tecavüz davasında insanlarla alay eder gibi savunmalar yapıyor. Karısını her öldüren istisnası olmaksızın "Erkekliğime laf etti" diyerek indirim almaya çalışıyor. Görev sırasında birini öldüren polisler olay anını asla hatırlamıyor. Gözaltında ölen birinin kendisini yüksekliği bir metre bile olmayan bir masaya asarak intihar ettiği söylenebiliyor mesela. Ben de her gün bunlara yeniden maruz kalıyorum. Bunun bende yarattığı tahribatı, düşünce dünyamdaki olumsuz etkilerini aktarabileceğimi sanmıyorum ama en azından bahsetmek istiyorum.

Gün boyunca ajanslardan bu haberler gelirken, diğer yandan da uyumadığı her an konuşabilme yeteneğine sahip olan bir Başbakan'ın, reklam almadığı her an Başbakan'ın konuşmasını yayımlama yeteneğine sahip kanallar tarafından verilen konuşmaları televizyonlarda dönmeye devam eder. Başbakan, her gittiği yerde miting yapılan şehrin oy oranına göre artan kibir ve nefretin haricinde birebir aynı konuşmayı yapar. Eyy, Menderes, noktasında, milli irade, darbe, duble yol, vesayet gibi anahtar kelimelerle tamamı özetlenebilecek bu konuşmalarda kullanılan argümanların zaman zaman birbirleriyle çelişmesi, Başbakan'ın otoriter bir lise müdürü gibi durmadan kendisini dinleyen muhalifleri azarlaması, onlara hakaret etmesi de insanı çileden çıkarır. Bu konuşmalar, günde ortalama iki kez birer saat canlı; ardından da her haber bülteninde birkaç dakika kasetten verilir! Bunların bendeki yansımasının ne olduğunu anlatmak için her defasında televizyonu kucakladığım gibi camdan aşağı fırlatma hissiyle dolduğumu söylemek sanırım yeterli olur. 


Aylardır gazetedeyim ve aylardır her an yakın bir televizyondan olmasa bile uzaktaki bir diğerinden mutlaka duyduğum bu sese karşı duyarsızlaşamadığım gibi, git gide kulaklarımın hassasiyeti de arttı! Bu konuşmalara şeklen alışmak mümkün olsa bile her gün daha da sinir bozucu hale gelen içeriklerine karşı bir savunma mekanizması geliştirmek mümkün değil. Bağışıklık kazanıldığını anlayınca hemen mutasyona uğruyor çünkü. Çocukların öldüğü günlerde "Caanım seramiklere" üzülen birine nasıl tahammül edebilir bir akıl? Durmadan darbe paranoyası ile yeni senaryolar üreten birine karşı mantığımızı nasıl devreye sokabiliriz? Banu Avar'dan ve dış mihrak komplolarından bıkmışken Başbakan'a biat etmiş muhafazakar Banu Avar'lara karşı akıl sağlığımızı nasıl koruyabiliriz?


Sadece Başbakan'ın konuşmaları ve yukarıda bahsettiğim haberler değil mesele. Haber takip etmek için sosyal medyaya da bakmak lazım. Yüzünü asla görmediğim ve görmeyeceğim insanların sosyal medya nedeniyle hop diye dibimde biten yorumları, az önce Başbakan'ın meydanlarda yumuşatarak söylediği nefret dolu ifadelerin daha gerçek haliyle açık açık yazılmış halleri insanda bu defa da bilgisayarı camdan aşağı fırlatma hissi doğruyor.

Sadece Başbakan'ın konuşmaları ve yukarıda bahsettiğim haberler değil mesele. Haber takip etmek için sosyal medyaya da bakmak lazım. Yüzünü asla görmediğim ve görmeyeceğim insanların sosyal medya nedeniyle hop diye dibimde biten yorumları, az önce Başbakan'ın meydanlarda yumuşatarak söylediği nefret dolu ifadelerin daha gerçek haliyle açık açık yazılmış halleri insanda bu defa da bilgisayarı camdan aşağı fırlatma hissi doğruyor.

Eve gidince haber kanallarında her üç yılda bir dönüşümlü olarak "kadrolu tartışmacı" sıfatı kazanan insanlar arasındaki tartışmaları da bir haber var mı diye başka bir işle uğraşırken de olsa izlerim. Eskiden iktidarı savunmak için tartışma programlarında yer alan donanımlı liberal yazarların yerine "kadro"ya yeni girenleri uzun süre dinlemek zaten mümkün olamıyor. Ama onları duyduğum o kısa süre de, yeniden gündemin içinde boğulduğumu, insan aklıyla alay edildiğini, ruhumda ciddi bir tahribat olduğunu, orada milyonların önünde açıkça yalan söylenirken benim "Söylesem tesiri yok, sussam gönül razı değil" modunda çaresiz kaldığımı hissetmek için yetiyor. 

Bugün, Berkin Elvan'ın toprağa verildiği gün, sosyal medyadan, İstikal Caddesi'nde pilav satan bir çocuğun biber gazı kapsülü ile kafasından vurulduğu haberi geliyor. Bugün, Şamil Tayyar, Berkin Elvan için üzülenlere hitaben "Şerefsizsiniz" diye başlayıp, ölümünün Gazi Katliamı'na denk getirilmesi için Berkin'in fişinin kasten çekildiğini anlatan bir metin paylaşıyor. Sonra "iyi ki geberdi, devlete karşı gelirsen böyle olur" yazanları görüyorsunuz. Yarın yine Başbakan bir mitingde konuşacak. Öbür gün yine konuşacak.Bu günler içinde bir kadın daha öldürülecek. Taksim meydanındaki betonlara zarar gelmesin, meydanda binlerce kişi aynı anda soluyup Taksim'de oksijeni bitirmesin, halk zarar görmesin diye polis halka biber gazı ve tazyikli su ile saldıracak. Böylece polis meydana gelmek isteyen vatandaşa zarar vererek, boşaltılan Taksim meydanında olmayan vatandaşları koruyacak. Başbakan, kendisini eleştiren herkesi parti kurmaya davet edecek. Çok kalabalık olduklarına inandıkları için birileri özgürce başkalarının özgürlüklerine müdahale etmeye, onlara hakaret etmeye devam edecek. "Bu ses kayıtları dublaj" diyen Başbakan'ın youtube'dan ses kayıtlarını kaldırmak için sesinin telifini almaya çalıştığına dair haberi okuyan AKP'liler "Dublajsa zaten onun sesi değildir" demeyecek. Ben yine tüm bunları ayrıntıları ile bilip sinir olmayı sürdüreceğim.


Daha fazla sinir olarak kendimi yıpratmamak için yüce devletimizden delirme hakkımızın anayasal güvence altına alınmasını, bu hakkı kullanabilmemiz için devletin bize imkan yaratmasını, mümkünse bu süreci hızlandırmak için merkezler kurmasını istiyorum. Kurmazlarsa bu defa son kez, var gücümüzle bunun için meydanlara çıkarak bağıralım: Dee-lir-mek hak-kıı-mız söö-ke söö-ke aa-lı-rız!












13 Mayıs 2013 Pazartesi

Siz Sazan Olursanız Olta Atan Çok Olur: Sosyal Medya ve Jorge Luis Borges'in Bir Öyküsü


büyütmek için üzerine tıklayın.



"Hatay'da bir postacıyım. Buraya 10 gündür 'çok gizli' damgalı mektuplar geliyor Amerika'dan. Valilik de Ankara'ya bir mektup gönderdi. Açıp okudum. Ölü sayısını 'ÖlüSayısı x 1/3 + 4 x 1/2 formülüne göre açıklayalım.' yazıyor mektupta. Bazı ölüleri saklıyorlarmış. Zamana yayarak açıklayacaklar, böylece dikkat çekmeyeceklermiş. Aynı anda 67 kişi ölünce hükûmet düşüyor çünkü. Bilgilerim bunlardan ibaret şimdilik."

Dün gece sosyal medyada gördüğü her şeye inanan insanların varlığına dikkat çekmek, bir sözün altına Mevlana, Cemal Süreya, Can Yücel yazınca söz ona ait olmayacağı gibi bir haberin altına BBC, Le Monde yazınca da haberlerin bu basın kuruluşlarına ait olmayacağını anlatabilmek için yukarıdaki cümleleri tweet'ledim. Bir de "Reyhanlı Devlet hastanesinde görev yapan biri" var tabi, onu da unutmayalım. "Anayasadaki gizli bir maddeye göre şu kadar kişi ölürse hükûmet düşüyor." yalanı da da bir karakol saldırısından sonra türemişti bildiğiniz gibi. Bu tweet'lerimden sonra ortalık hafiften karıştı, açıkçası çok memnun oldum. Savımda ne kadar haklı olduğum ortaya çıktı. İnternette bir yalan uyduran kişi üç retweet, iki paylaşımdan sonra kendisi de inanmaya başlıyor söylediklerine. Ama internet yalanlarının en can alıcı noktası "kaynak" göstermek. Çünkü kimse asıl kaynağa bakmak gibi bir zahmete katlanmıyor.

Murat Gülsoy, bu yıl Boğaziçi Üniversitesi'nde gerçekleştirilen bir konuşmada, Borges'in "Babil Kitaplığı"ndan bahsederken "Yolları Çatallanan Bahçe" ile ilgili bir şey anlatmıştı. Borges, bu öykünün bir yerinde Binbir Gece Masalları'ndan bahseder.

"Bu mektubu bulmadan önce kendi kendime bir kitabın nasıl sonsuz olabileceğini sormuştum. Dönümlü, dairevi bir ciltten başka bir şey gelmedi aklıma. Son sayfası ilk sayfayla eş olan, dilediğince sürüp gitme olasılığını içeren bir kitap. Binbir gece masallarının tam ortasına rast gelen o geceyi de hatırladım; hani Şehrazat (el yazmasını kaleme alanın büyülü bir gaflet anı sonucunda) Binbir Gece Masalları’nı başlatan masalı, yani ‘Şehrazat’ın sultana masal anlatması masalını’ kelimesi kelimesine anlatmaya başlar da böylece sonsuza kadar tekrar tekrar başa dönmeyi göze almış olur ya…"

Bunu okuyanlar, sonrasında gerçekten böyle bir masal olup olmadığına bakmak gereği duymamışlar, makalelerinde Binbir Gece Masalları'ndaki bu "masala" işaret etmekten de geri durmamışlardı. Gülsoy, bunu okuduktan sonra Binbir Gece Masalları'nda daha önce gözden kaçırdığını düşündüğü bu masalı aramak için kitabı heyecanla eline alınca böyle bir masal olmadığını görür tabi. Bu, Borges'in oyunlarından bir oyundur sadece.

Ne demiş atalarımız, siz sazan olursanız olta atan çok olur. Yoksa bunu da mı kimse dememişti? Bunu Borges demişti, karıştırdım.

24 Kasım 2012 Cumartesi

Aş üre!



"Aşure" isminin, birçok malzemenin bir araya getirilerek "aş üre, aş üre!" diyerek pişirilmesinden geldiğini uydurabilen Türklerin, Güneş Dil Teorisi'ni uydurmasına şaşırmamak gerek. Üst düzey bir yaratıcılık gerçekten. Ama herkesin Türkçe konuştuğuna dair inanç uzun zamandır mevcut demek ki :)

13 Ekim 2012 Cumartesi

Mo Yan akıllı olsun!



Nobel edebiyat ödülünü alan Mo Yan, "Çin'de şu kadar Uygur kestik." deyip ülkesini satmıştır büyük ihtimalle. Kendisi hain ve "batıcı" bir yazar olmalı. Ülkemizin sevgili vatandaşlarının oy birliği ile aldığı karara göre Nobel'i almak için en önemli kriter budur. Hatta bana gelen bazı bilgilere göre bu hain yazar, kendi kültüründen o derece bihaberdir ki Budist tapınağının coqen bölümüne bir romanında "büyük avlu" demiştir. Bu da kendisinin ne kadar cahil biri olduğunu gösterir. Çin'in ünlü tarihçilerinden İkyen Ovtaisan da romandaki bu bölümle ilgili Mo Yan'a tarihî bir ayar vermiştir. Bu ayar Çin'in en büyük sosyal paylaşım sitesi olan Renren'de duyarlı Çinliler tarafından defalarca paylaşılmıştır. Bence Mo Yan akıllı olsun.